Miała 22 lata, gdy została mamą dla młodszej siostry. Dziś Ela studiuje

Kiedy Ela była nastolatką, jej starsza siostra musiała przejąć nad nią prawną opiekę. Miała wtedy zaledwie 22 lata i sama dopiero wchodziła w dorosłość. Dziś Ela ma 23 lata, studiuje, pracuje i nadal mieszka z siostrą – już nie z konieczności, lecz z własnego wyboru. Jej historia znalazła się w materiale Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Otwocku, przygotowanym w ramach projektu „W Rodzinie”.

• Z siostry stała się także opiekunką prawną
• Studia, praca i życie na własnych zasadach
• Wdzięczność, o której trudno powiedzieć na głos

Z siostry stała się także opiekunką prawną

Ela miała około 11–12 lat, gdy z powodu choroby ojca potrzebowała formalnej opieki. Ojciec pozostawał obecny w jej życiu, ale nie mógł samodzielnie się nią zajmować. Odpowiedzialność przejęła starsza siostra.

Dla Eli nie była to od razu wyraźna zmiana. W codziennym życiu nadal widziała w niej przede wszystkim siostrę. Dopiero kilka lat później zrozumiała, że ta sama osoba pełni również rolę jej mamy zastępczej.

„W codziennym życiu dalej traktowałam ją jak siostrę. Zmieniło się to, że nagle to ona musiała pilnować spraw urzędowych, chodzić na wywiadówki, podejmować decyzje, które wcześniej należały do rodzica”.

Formalna opieka oznaczała dla młodej kobiety obowiązki, z którymi wiele osób mierzy się dopiero w znacznie późniejszym wieku. Siostra Eli musiała zajmować się nie tylko jej sprawami, lecz także chorym ojcem. Nie zdążyła nawet zdać matury.

Dziś Ela patrzy na tamte wydarzenia z innej perspektywy. Przyznaje, że jako nastolatka buntowała się przeciwko temu, że siostra nagle zyskała nad nią władzę. Teraz widzi przede wszystkim skalę odpowiedzialności, którą tamta wzięła na siebie.

„Ona sama nawet nie zdążyła zdać matury, bo tata zachorował, a ona musiała jednocześnie zajmować się mną i nim”.

Studia, praca i życie na własnych zasadach

Ela jest na trzecim roku finansów i rachunkowości. Przygotowuje się do napisania pracy licencjackiej, a później chce kontynuować naukę na studiach magisterskich, prawdopodobnie w kierunku związanym z księgowością.

Studiuje zaocznie i pracuje, ponieważ sama się utrzymuje. Przyznaje, że przy większych możliwościach finansowych wybrałaby studia dzienne, dające więcej zajęć. Obecna droga jest jednak jej świadomą decyzją.

Na wybór kierunku wpłynęła także siostra. W rodzinie Eli wcześniej nikt nie ukończył studiów, a starsza siostra sama nie miała takiej szansy. Chciała, żeby Ela zdobyła wykształcenie i miała więcej możliwości niż ona.

Obie nadal mieszkają razem. Dzielą opłaty, a Ela pomaga czasem w opiece nad siostrzeńcem. Wspólne życie nie jest pozbawione zwyczajnych spięć, ale po osiągnięciu pełnoletności relacja wyraźnie się zmieniła. Siostra zaczęła wymagać od Eli dokładania się do rachunków i większej samodzielności.

Dziś nie ma już między nimi dawnej hierarchii opiekunki i dziecka. Pozostała relacja sióstr, w której nadal obecne są pomoc i wsparcie, ale także dorosłe zobowiązania po obu stronach.

To, że Ela wciąż mieszka z siostrą, nie oznacza zatrzymania się w dzieciństwie. Przeciwnie – pracuje, studiuje i uczestniczy w utrzymaniu domu. Wspólne mieszkanie stało się wyborem opartym na bliskości oraz wzajemnym wsparciu.

Wdzięczność, o której trudno powiedzieć na głos

Dwa lata temu Ela i jej siostra odnowiły kontakt z przyrodnimi siostrami od strony mamy. Od tamtej pory spotykają się podczas świąt, czasem u siebie, a czasem przy okazji wspólnych wyjazdów. Dla Eli oznaczało to odzyskanie części biologicznej rodziny.

Najtrudniejszym momentem rozmowy była próba odpowiedzi na pytanie, co powiedziałaby dziecku trafiającemu pod opiekę babci, cioci albo starszego rodzeństwa. Ela długo nie potrafiła znaleźć słów. Wspomnienia związane z okresem dorastania i zmianą opiekuna nadal wywołują silne emocje, mimo wcześniejszych rozmów z psychologami.

Ela mówi, że ma trudność z okazywaniem uczuć siostrze. Potrafi być bliska partnerowi, ale nie umie łatwo powiedzieć rodzinie, że kocha i docenia jej obecność. Nie wynika to z braku wdzięczności. Raczej z tego, że sama nie dorastała wśród takich komunikatów.

„Mimo tego właśnie, ile dla mnie zrobiła, to taką mam blokadę, żeby jej cokolwiek powiedzieć”.

Jednocześnie Ela jasno pamięta, co mogło się wydarzyć, gdyby siostra nie przejęła nad nią opieki.

„Gdyby nie ona, trafilibyśmy do domu dziecka. Za to jestem jej wdzięczna do dziś, nawet jeśli nie zawsze umiem to powiedzieć na głos”.

Dziś najważniejsze są dla niej rodzina, siostrzeniec, partner, przyjaciele i zdrowie. Chce także spełnić marzenie o podróży do Londynu. Jej historia pokazuje, że piecza zastępcza może powstać wewnątrz rodziny, a osoba przejmująca opiekę nie zawsze jest doświadczonym dorosłym. Czasem jest młodą siostrą, która z dnia na dzień musi połączyć naukę dorosłości z odpowiedzialnością za dziecko.

Materiał Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Otwocku powstał w ramach projektu „W Rodzinie”, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w programie Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027. Rozmowę przeprowadziła psycholożka i reżyserka Magda Trebert.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Otwocku.